Çocuk Yargılaması: Suç İşleyen Çocuk Hakları (TCK 31, ÇKK 5395)

Çocuk yargılaması, 18 yaş altı bireylerin suç işlemesi halinde uygulanan özel ceza muhakemesi sistemidir. Çocuk Koruma Kanunu (ÇKK 5395) ve TCK m.31 düzenler. Yetişkin yargılamasından temelden farklı: amaç ceza değil rehabilitasyon. Yaş kademesine göre ceza ehliyeti, koruyucu tedbirler, çocuk hakim sistemi vardır. Bu rehberde çocuk yargılamasının tüm aşamaları ve aile hakları anlatılmaktadır.

Çocuk Yargılaması Temel İlkeleri

Yasal Dayanak

• ÇKK 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
• TCK m.31 — yaş ve ceza ehliyeti
• CMK m.250-253 — çocuk muhakemesi özel hükümler
• BM Çocuk Hakları Sözleşmesi

Temel İlkeler

1. Çocuğun üstün yararı
2. Rehabilitasyon esas (ceza değil)
3. Aile birliği korunması
4. Eğitim ve sağlık öncelikli
5. Gizlilik (kimlik açıklanmaz)

Yaş Kademesi ve Ceza Ehliyeti (TCK m.31)

12 Yaş Altı

Ceza ehliyeti YOK (TCK m.31/1)

• Suç işlerse ceza verilmez
• Sadece koruyucu/eğitici tedbirler
• Çocuk Mahkemesi karar verir

12-15 Yaş Arası

Şartlı ceza ehliyeti (TCK m.31/2)

• Suçu algılayabiliyor mu? Bilirkişi raporu
• Algılayabiliyorsa azaltılmış ceza
• Algılayamıyorsa koruyucu tedbir
• Ceza 1/2 - 2/3 oranında indirilir

15-18 Yaş Arası

Tam ceza ehliyeti AMA azaltılmış (TCK m.31/3)

• Suç algılayabilir kabul edilir
• Ceza 1/3 - 1/2 oranında indirilir
• Çocuk cezaevi uygulanır

18 Yaş Üstü

Tam ceza ehliyeti (yetişkin yargılaması)

Çocuk Mahkemesi (ÇKK 5395)

Çocuk Hâkimi

• Uzman hâkim atanır (çocuk hukuku eğitimi)
• Pedagog + sosyal hizmet uzmanı mecburi
• Aile mahkemesi veya çocuk ağır ceza bünyesinde

Çocuk Mahkemesi Türleri

1. Çocuk Mahkemesi — 5 yıl altı ceza suçları
2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi — 5 yıl üstü ağır suçlar

Yargılama Gizli (ÇKK m.18)

• Duruşma kapalı olur (kural)
• Basın yasak
• Çocuğun kimliği korunur
• Karar metinlerinde isim gizli

Yargılama Süreci

1. Yakalama (ÇKK m.16-17)

• Kelepçe yasak (kural — risk hariç)
• Aileye anında bildirim
• Sosyal hizmet uzmanı çağrılır

2. İfade Alma

• Avukat zorunlu (talep edilmeden atanır)
• Pedagog veya sosyal hizmet uzmanı mecburi
• Aile veya vasi hazır bulunur

3. Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM)

• Adli görüşme odası — çocuk dostu
• Tek seferde değerlendirme
• Video kayıt (tekrar dinleme önler)

4. Tutuklama — Son Çare (ÇKK m.21)

• Kesinlikle son çare
• Adli kontrol önce
• Çocuk eğitim evi'nde tutulur (yetişkin cezaevi YASAK)

5. Yargılama

• Çocuk hâkim
• Pedagog rapor sunar
• Aile danışmanı beyanı
• Tıbbi rapor (gerekirse)

6. Karar

• Cezai sorumluluk + rehabilitasyon dengesi
• Koruyucu tedbirler önceliği

Koruyucu ve Eğitici Tedbirler (ÇKK m.5)

1. Danışmanlık Tedbiri

• Çocuk veya aileye uzman desteği
• Mahkeme denetimi altında

2. Eğitim Tedbiri

• Devamlı eğitim
• Mesleki eğitim
• Rehabilitasyon programları

3. Bakım Tedbiri

• Aile yanında veya
• Bakım kuruluşunda
• Sosyal hizmet denetimi

4. Sağlık Tedbiri

• Tıbbi tedavi
• Rehabilitasyon merkezi
• Psikolojik destek

5. Barınma Tedbiri

• Geçici barınma yeri
• Yatılı bakım

6. Çocuk Eğitim Evi (ÇKK m.42)

• Suça karışmış çocuklar için
• Eğitim + meslek
• Yetişkin cezaevi DEĞİL

Çocuk Cezaları — Yetişkinden Farklar

İndirim Oranları (TCK m.31)

• 12-15 yaş: Yetişkin cezasının 1/2'sine kadar indirilir
• 15-18 yaş: Yetişkin cezasının 1/3'üne kadar indirilir

Para Cezası

• Çocuklar için özel hesaplama
• Aile mali durumu dikkate alınır

Denetimli Serbestlik (Çocuk Özel)

• Özel programlar
• Eğitim devam zorunlu
• Aile rehberlik dahil

Erteleme + HAGB

• Çocuklarda yaygın uygulanır
• 5 yıl denetim süresi (HAGB)
• Eğitim/program şartlı

Mağdur Çocuk Hakları

Çocuk Mağdur

Cinsel suç, istismar, şiddet mağduru çocuk için ayrı koruma:

• Cinsel Suç Mağdur Hakları
• Aile İçi Şiddet 6284 SK
• ÇİM (Çocuk İzlem Merkezi) tek seferde dinleme

Mağdur Çocuk Avukat Hakkı

• Ücretsiz vekil (devlet)
• Pedagog refakatinde dinleme

Aile Hakları

Aileye Bildirim

• Yakalama anında anında bildirim
• İfade alma sırasında aile bulunabilir
• Karar aileye tebliğ

Aile Danışmanı

• Sosyal Hizmet İl Müdürlüğü atayabilir
• Aile rehberlik + destek
• Çocuk rehabilitasyon koordinasyonu

Velayet Sorunları

Suç işleyen çocuğun velayeti:

• Tedbir değişikliği mümkün (ÇKK)
• Aileye geri verme veya
• Bakım kuruluşu

Detay: Velayet Değişikliği.

Çocuk Avukatı Rolü

Görevleri

• İfade alma sürecinde refakat
• Pedagog rapor değerlendirme
• Çocuk savunması
• Aile koordinasyonu
• Rehabilitasyon programı önerme
• Karar itirazı

Adli Yardım

Maddi durumu yetersiz aile — ücretsiz avukat:

• Detay: Boşanma Adli Yardım

Sıkça Sorulan Sorular

12 yaşın altındaki çocuk hapse girer mi?

Hayır (TCK m.31/1) — ceza ehliyeti yok. Sadece koruyucu/eğitici tedbirler uygulanır.

Çocuğum suç işlerse ne yapmalıyım?

1. Avukat ile irtibata geç (acil)
2. İfade alınana kadar konuşma
3. Aile danışmanı desteği iste
4. Çocuk Mahkemesi sürecine hazırlık

Çocuk hangi cezaevinde tutulur?

Çocuk Eğitim Evi (ÇKK m.42) — yetişkin cezaevi kesinlikle YASAK. Eğitim + meslek odaklı.

Yetişkin gibi mi yargılanır?

Hayır — özel çocuk muhakemesi. Çocuk hâkim, pedagog, gizlilik, indirim.

Aile bulunmazsa nasıl ifade alınır?

Sosyal hizmet uzmanı + avukat zorunlu olarak hazır bulunur. Aile yokluğunda devlet atar.

Çocuk yargılaması ne kadar sürer?

Genelde 6-12 ay. Karmaşık vakalarda 18 ay+ olabilir. Çocuk için daha hızlı süreç tercih edilir.

Çocuk avukatı ücretli mi?

Aileler için AAÜT uygulanır. Maddi durumu yetersiz olanlar adli yardımdan ücretsiz avukat alır.

Çocuk siciline işler mi?

Çocuk sabıka kaydı ayrıdır (yetişkin sicilinden bağımsız). 18 yaşında silinir (kural).

---

İlgili rehberler:

• Ceza Davası Rehberi
• Cinsel Suç Mağdur Hakları
• Velayet Değişikliği Rehberi
• Aile İçi Şiddet 6284 SK
• Boşanma Adli Yardım

Gaziantep'te ceza hukuku kapsamında çocuk yargılaması savunma, koruyucu tedbir başvurusu, ÇİM süreci, çocuk avukatı desteği için Av. M. Furkan Gür ile iletişime geçin. Ücretsiz ön görüşme: 0552 692 90 90.